Huquqshunoslik
Davlat belgilari va shakllari
Davlat: siyosiy tashkilot, jamiyatni boshqaradi. U o'z belgilari va shakllari bilan tavsiflanadi.
Davlat belgilari
- Asosiy belgilari: aholi, hudud, suveren hokimiyat, huquq, soliq va davlat apparati.
- Suverenitet: davlat mustaqilligi, ya'ni davlatning ichki va tashqi ishlarda mustaqilligi.
- Funksiyalari ichki (xavfsizlik, iqtisod, ijtimoiy himoya) va tashqi (mudofaa, diplomatiya) bo'ladi.
Davlat shakllari
| Tushuncha | Turlari |
|---|---|
| Boshqaruv shakli | monarxiya (mutlaq, cheklangan) va respublika (prezidentlik, parlamentar) |
| Davlat tuzilishi | unitar, federatsiya, konfederatsiya |
| Siyosiy rejim | demokratik, avtoritar, totalitar |
Boshqaruv shakli: monarxiya, respublika. Prezidentlik va parlamentar respublika boshqaruv shakliga kiradi; unitar yoki federatsiya esa davlat tuzilishi.
Konstitutsiyaning 1-moddasiga ko'ra O'zbekiston boshqaruvning respublika shakliga ega bo'lgan suveren, demokratik, huquqiy, ijtimoiy va dunyoviy davlat.
Davlat tuzilishi bo'yicha O'zbekiston unitar respublika.
Suveren Qoraqalpog'iston Respublikasi O'zbekiston tarkibiga kiradi (Konstitutsiya, 85-modda).
Federatsiya emas, unitar davlat: Qoraqalpog'istonning mavjudligi federatsiya degani emas.
Hokimiyatlar bo'linishi
Hokimiyat qonun chiqaruvchi, ijro etuvchi va sud hokimiyatiga bo'linadi (Konstitutsiya, 11-modda). Bu g'oyani Sh. Monteske ilgari surgan.
Mavzu boʻyicha test
Davlatning ichki va tashqi siyosatda mustaqilligi nima deyiladi?
- ASuverenitet
- BFederatsiya
- CKonfederatsiya
- DMonarxiya
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: A) Suverenitet
Esla: Suverenitet: davlat mustaqilligi
O'zbekiston davlat tuzilishi bo'yicha qanday davlat?
- AFederativ
- BKonfederativ
- CUnitar
- DMonarxiya
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: C) Unitar
Esla: unitar respublika
Hokimiyatlar bo'linishi g'oyasini ilgari surgan mutafakkir?
- ARusso
- BMonteske
- CGobbs
- DMakiavelli
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: B) Monteske
Esla: Sh. Monteske
Quyidagilardan qaysi biri davlatning boshqaruv shakli hisoblanadi?
- AUnitar davlat
- BKonfederatsiya
- CTotalitar rejim
- DParlamentar respublika
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: D) Parlamentar respublika
Esla: Boshqaruv shakli: monarxiya, respublika
Hokimiyat qaysi tarmoqlarga bo'linadi?
- AQonun chiqaruvchi, ijro etuvchi, sud
- BQonun chiqaruvchi, soliq, sud
- CIjro etuvchi, mudofaa, sud
- DQonun chiqaruvchi, ijro etuvchi, diplomatik
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: A) Qonun chiqaruvchi, ijro etuvchi, sud
Esla: qonun chiqaruvchi, ijro etuvchi va sud