Geografiya
Dunyo okeani va oqimlar
Dunyo okeani Yer sathining taxminan 71% ini egallaydi. Okean suvining harakati iqlimga katta ta'sir qiladi.
Okeanlar
- To'rtta okean bor: Tinch, Atlantika, Hind, Shimoliy Muz.
- Tinch okean eng katta va eng chuqur. Shimoliy Muz okeani eng kichik va sayoz.
- Eng chuqur joy: Mariana cho'kmasi (Tinch okean, taxminan 11 km).
- Suvning o'rtacha sho'rligi taxminan 35‰. Qizil dengiz (taxminan 41‰) eng sho'rlaridan, Boltiq dengizi kam sho'r.
Okean oqimlari
Sabablari: doimiy shamollar, Yer aylanishi, harorat farqi.
| Issiq oqimlar | Sovuq oqimlar |
|---|---|
| Golfstrim (Atlantika) | Peru |
| Kurosio (Tinch okean) | Benguela |
| Braziliya | Labrador |
| Kaliforniya |
- Golfstrim: issiq oqim, Atlantikada. U Shimoliy-G'arbiy Yevropa iqlimini yumshatadi.
- Peru va Benguela: sovuq oqimlar. Sovuq oqimlar yonida cho'llar paydo bo'ladi: Peru oqimi yonida Atakama, Benguela yonida Namib.
To'lqinlar
- Suv ko'tarilishi va qaytishi Oy va Quyosh tortishishi ta'sirida bo'ladi.
- Tsunami suv osti zilzilalaridan kelib chiqadi, Oy tortishishidan emas.
Mavzu boʻyicha test
Eng katta va eng chuqur okean qaysi?
- AAtlantika
- BTinch
- CHind
- DShimoliy Muz
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: B) Tinch
Esla: Tinch okean eng katta va eng chuqur
Golfstrim qanday oqim?
- ASovuq, Tinch okeanda
- BSovuq, Atlantikada
- CIssiq, Hind okeanida
- DIssiq, Atlantika okeanida
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: D) Issiq, Atlantika okeanida
Esla: Golfstrim: issiq oqim, Atlantikada
Mariana cho'kmasi qaysi okeanda joylashgan?
- AAtlantika
- BHind
- CTinch
- DShimoliy Muz
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: C) Tinch
Esla: Eng chuqur joy: Mariana cho'kmasi
Quyidagi oqimlardan qaysi biri sovuq oqim?
- AKurosio
- BPeru
- CBraziliya
- DGolfstrim
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: B) Peru
Esla: Peru va Benguela: sovuq oqimlar
Tsunami nima tufayli paydo bo'ladi?
- AOyning tortishishi
- BDoimiy shamollar
- CSuv osti zilzilalari
- DOkean sho'rligi
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: C) Suv osti zilzilalari
Esla: Tsunami suv osti zilzilalaridan