Biologiya
Ekologik omillar, organizmlarning o'zaro munosabati
Organizmga ta'sir etuvchi omillar uch guruh:
- Abiotik: harorat, yorug'lik, namlik.
- Biotik: tirik organizmlarning o'zaro ta'siri.
- Antropogen: inson faoliyati.
Omilning organizm uchun eng qulay darajasi: optimum.
Libix qonuni: organizm hayoti minimumda turgan omil bilan cheklanadi.
O'zaro munosabatlar
| Munosabat | A | B |
|---|---|---|
| Mutualizm | foyda | foyda |
| Kommensalizm | foyda | farqsiz (0) |
| Parazitizm | foyda | zarar |
| Yirtqichlik | foyda | zarar |
| Raqobat | zarar | zarar |
- Mutualizm: ikkala tomonga foydali. Masalan, dukkakli o'simlik va tuganak bakteriyalari.
- Kommensalizm: bir tomonga foyda, ikkinchisiga farqsiz.
- Yirtqichlik, parazitizm va raqobat.
Asosiy ma'lumotlar
- Lishaynik: zamburug' va suvo'ti simbiozi. Mikoriza: zamburug' va o'simlik ildizi simbiozi.
- Kommensalizm misoli: akula va remora baliqlari.
- Raqobat: ichki turli (bir tur individlari orasida) va turlararo.
- Fotoperiodizm: organizmning kun uzunligiga moslashishi. Anabioz: hayotiy jarayonlarning to'xtab qolishi.
- Parazit foyda ko'radi, xo'jayin zarar ko'radi.
Mavzu boʻyicha test
Dukkakli o'simlik va tuganak bakteriyalari orasidagi munosabat:
- AParazitizm
- BMutualizm
- CRaqobat
- DYirtqichlik
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: B) Mutualizm
Esla: Mutualizm
Abiotik omilga kiradi:
- AParazit
- BHarorat
- CYirtqich
- DRaqobat
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: B) Harorat
Esla: Abiotik
Lishaynik nimaning simbiozi?
- ABakteriya va o'simlik
- BZamburug' va suvo'ti
- CMoxlar va qirqbo'g'im
- DVirus va bakteriya
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: B) Zamburug' va suvo'ti
Esla: Lishaynik: zamburug' va suvo'ti
Fotoperiodizm: organizmning ... moslanishi:
- AHaroratga
- BKun va tun uzunligiga
- CNamlikka
- DShamolga
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: B) Kun va tun uzunligiga
Esla: organizmning kun uzunligiga moslashishi
Kommensalizmga misol:
- AAkula va remora baliqlari
- BBo'ri va quyon
- CLishaynik
- DTuganak bakteriyalari va burchoq
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: A) Akula va remora baliqlari
Esla: akula va remora baliqlari