Ekosistema, oziq zanjiri, ekologik piramida

Ekosistema: tirik organizmlar jamoasi (biotsenoz) va ular yashaydigan muhit (biotop) birligi.

Tarkibiy qismlari

• Produtsentlar: avtotroflar, yashil o'simliklar. Zanjir shulardan boshlanadi.
• Konsumentlar (iste'molchilar): hayvonlar.
• Redutsentlar: chirituvchi bakteriya va zamburug'lar.

Oziq zanjiri:

1. O'simlik (produtsent)
2. O'txo'r hayvon (1-tartib konsument)
3. Yirtqich (2-tartib konsument)

Ekologik piramida

Lindeman qoidasi: har bir keyingi trofik bosqichga oldingi bosqich energiyasining keyingi bosqichga taxminan 10% o'tadi. 90% i hayotiy jarayonlarga sarflanadi va issiqlik sifatida tarqaladi.

Piramidalar uch xil: sonlar, biomassa va energiya piramidasi.

Bosqich	Energiya
Produtsent (o'simlik)	100%
1-tartib konsument	10%
2-tartib konsument	1%
3-tartib konsument	0,1%

Produtsentdan 2-tartibga 1% o'tadi, 10% emas.

Asosiy ma'lumotlar

• 1-tartib konsument o'txo'r. 2-tartib konsument yirtqich yoki hasharotxo'r hayvon.
• Modda ekosistemada aylanib yuradi, energiya bir tomonlama oqadi (Quyoshdan boshlanadi).
• Energiya piramidasi doim pastdan yuqoriga kamayadi. Sonlar piramidasi ba'zan teskari bo'lishi mumkin (daraxt va hasharot).
• Agrotsenoz: inson yaratgan sun'iy ekosistema, barqarorligi past, qo'shimcha energiya (o'g'it, sug'orish) talab qiladi.
• Oziq zanjiri odatda 4-5 bo'g'indan oshmaydi.