Elektrolitik dissotsiatsiya, ion almashinish

Elektrolitlar

Elektrolitlar: suvdagi eritmasi yoki suyuqlanmasi tok o'tkazadigan moddalar (kislota, asos, tuz).

• Kuchli: HCl, HBr, HI, HNO₃, H₂SO₄, HClO₄ va eruvchan tuzlar.
• Ishqorlar: NaOH, KOH, Ba(OH)₂, Ca(OH)₂ (kuchli).
• Kuchsiz: CH₃COOH, HF, H₂S, NH₃·H₂O. Yana H₂O, H₂CO₃, H₂SO₃.

Dissotsiatsiya darajasi: α = N(dis) / N(umumiy).

Suyultirilganda kuchsiz elektrolitning dissotsiatsiya darajasi ortadi (Ostvaldning suyultirish qonuni).

Ion almashinish

Reaksiya cho'kma, gaz yoki kuchsiz elektrolit (suv) hosil bo'lsa oxirigacha boradi.

• Cho'kma, gaz molekula shaklida yoziladi (ionli tenglamada). Kuchsiz elektrolit ham.
• Cho'kmalar: AgCl (oq), AgI (sariq), BaSO₄ (oq), Cu(OH)₂ (ko'k), Fe(OH)₃ (qo'ng'ir).

pH

pH = −lg[H⁺]. Suvning ion ko'paytmasi [H⁺][OH⁻] = 10⁻¹⁴.

pH	Muhit
pH < 7 (0-6)	kislotali
pH = 7	neytral
pH > 7 (8-14)	ishqoriy

• pH = 7: neytral muhit.
• 0,01 M HCl da pH = 2 ([H⁺] = 10⁻²).
• 0,001 M NaOH da pOH = 3, pH = 11.

Indikatorlar

• Lakmus: kislotada qizil, ishqorda ko'k.
• Metiloranj: kislotada qizil, ishqorda sariq.
• Fenolftalein: ishqorda malina rang.