Kimyo
Elektroliz
Elektroliz nima
Elektroliz: elektrolit eritmasi yoki suyuqlanmasi orqali tok o'tganda elektrodlarda boradigan OQR.
Katodda qaytarilish, anodda oksidlanish sodir bo'ladi.
| Elektrod | Jarayon | NaCl eritmasi |
|---|---|---|
| Katod (−) | qaytarilish | H₂ + OH⁻ |
| Anod (+) | oksidlanish | Cl₂ |
Faraday qonuni: m = M·I·t / (n·F), bunda F = 96500 C/mol.
Eritmada katodda nima ajraladi
- Eritmada Li-Al o'rniga suv qaytariladi (Li dan Al gacha): 2H₂O + 2e⁻ → H₂ + 2OH⁻.
- Cu, Ag kabi kam faol metallar to'liq ajraladi.
Eritmada anodda nima ajraladi
- Kislorodsiz kislota anionlari (Cl⁻, Br⁻, I⁻, S²⁻) oksidlanadi.
- Eritmada SO₄²⁻, NO₃⁻: suv oksidlanadi. F⁻ da ham shunday: 2H₂O − 4e⁻ → O₂ + 4H⁺.
Misollar
- NaCl eritmasi: katodda H₂, anodda Cl₂, eritmada NaOH.
- NaCl suyuqlanmasi: katodda Na, anodda Cl₂.
- CuSO₄ eritmasi: katodda Cu, anodda O₂ (eritmada H₂SO₄ to'planadi).
- Al₂O₃ suyuqlanmasi (kriolitda) elektrolizi bilan alyuminiy olinadi. Faol metallar (Na, K, Ca, Al) faqat elektrolizda olinadi.
- Eriydigan (faol) anod (mis, nikel) ishlatilsa anodning o'zi eriydi. Bu metallarni tozalash (rafinirlash).
- Ishlatilishi: galvanostegiya, galvanoplastika, metallar olish, Cl₂ va NaOH ishlab chiqarish.
Mavzu boʻyicha test
CuSO₄ eritmasi elektrolizida katodda nima ajraladi?
- AH₂
- BO₂
- CCu
- DSO₂
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: C) Cu
Esla: CuSO₄ eritmasi: katodda Cu
NaCl eritmasi elektrolizida anodda ajraladi:
- AH₂
- BCl₂
- CO₂
- DNa
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: B) Cl₂
Esla: NaCl eritmasi: katodda H₂, anodda Cl₂
Faraday doimiysi (C/mol):
- A22400
- B6,02·10²³
- C96500
- D273
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: C) 96500
Esla: F = 96500 C/mol
Suyuqlangan NaCl elektrolizida katodda ajraladi:
- ACl₂
- BNa
- CH₂
- DO₂
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: B) Na
Esla: NaCl suyuqlanmasi: katodda Na
Elektrolizda anodda boradigan jarayon:
- AQaytarilish
- BNeytrallanish
- COksidlanish
- DGidroliz
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: C) Oksidlanish
Esla: Katodda qaytarilish, anodda oksidlanish