Fizika
Elektromagnit induksiya
Hodisa
Elektromagnit induksiya: magnit oqimi o'zgarganda berk konturda tok paydo bo'ladi (Faradey, 1831).
Qonunlar
- Magnit oqimi: Φ = B·S·cosα, birligi veber (Wb). Bunda α maydon bilan kontur normali orasidagi burchak.
- Faradey qonuni: ε = −ΔΦ/Δt.
- Lens qoidasi: induksion tok o'zini hosil qilgan sababga qarshilik qiladi.
- O'zinduksiya: ε = −L·ΔI/Δt, bunda L induktivlik, birligi genri (H).
| Kattalik | Birlik |
|---|---|
| Magnit induksiya B | tesla (T) |
| Magnit oqimi Φ | veber (Wb) |
| Induktivlik L | genri (H) |
Qo'llanishi
- Transformator o'zgaruvchan kuchlanishni o'zgartiradi: U₁/U₂ = n₁/n₂.
- Generator mexanik energiyani elektr energiyaga aylantiradi.
Misollar
- Magnit oqimi 0,5 s da 1,5 Wb ga o'zgarsa, ε = 1,5/0,5 = 3 V.
- n₁ = 200, n₂ = 50, U₁ = 220 V bo'lsa, U₂ = 220·50/200 = 55 V.
EYuK oqim o'zgarish tezligiga bog'liq, oqimning o'ziga emas. Oqim katta, lekin o'zgarmasa, EYuK nolga teng.
Mavzu boʻyicha test
Magnit oqimi 0,2 s da 0,4 Wb ga o'zgarsa, EYuK?
- A0,08 V
- B0,6 V
- C2 V
- D8 V
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: C) 2 V
Esla: ε = −ΔΦ/Δt
Transformator: n₁ = 100, n₂ = 500, U₁ = 20 V. U₂ = ?
- A4 V
- B100 V
- C10 V
- D500 V
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: B) 100 V
Esla: U₁/U₂ = n₁/n₂
Magnit oqimining birligi?
- ATesla
- BGenri
- CVeber
- DFarad
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: C) Veber
Esla: veber (Wb)
Magnit induksiyasi 0,2 T bo'lgan maydonda 0,05 m² yuzali kontur joylashgan. Kontur tekisligining normali maydon yo'nalishi bilan 60° burchak hosil qiladi. Magnit oqimi qancha?
- A0,01 Wb
- B0,0087 Wb
- C0,005 Wb
- D0,5 Wb
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: C) 0,005 Wb
Esla: Φ = B·S·cosα
Induktivligi 0,5 H bo'lgan g'altakda tok 0,1 s ichida 4 A ga tekis o'zgardi. O'zinduksiya EYuK modulini toping.
- A20 V
- B0,2 V
- C2 V
- D200 V
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: A) 20 V
Esla: ε = −L·ΔI/Δt