Fizika
Elektromagnit tebranishlar va to'lqinlar
Tebranish konturi
LC tebranish konturida elektr va magnit maydon energiyalari bir-biriga aylanib turadi.
- Tomson formulasi: T = 2π√(LC).
- Chastota: ν = 1/T.
- C 4 marta ortsa, T 2 marta ortadi, 4 marta emas.
Davr kvadrat ildizga bog'liq. L 2 marta, C 8 marta ortsa, T √16 = 4 marta ortadi.
Elektromagnit to'lqinlar
- Nazariyasini Maksvell yaratgan (1860-yillar).
- Tajribada Hertz kashf etgan (1888).
- Radioni A. Popov ixtiro qilgan (1895).
- To'lqin tezligi vakuumda c = 3·10⁸ m/s.
- To'lqin uzunligi: λ = c/ν = cT.
| Olim | Xizmati | Yil |
|---|---|---|
| Maksvell | nazariya | 1860-yillar |
| Hertz | tajribada kashf | 1888 |
| Popov | radio | 1895 |
Misollar
- 50 MHz = 5·10⁷ Hz chastotali to'lqin: λ = 3·10⁸/(5·10⁷) = 6 m.
- λ = 150 m bo'lsa, ν = 3·10⁸/150 = 2·10⁶ Hz = 2 MHz.
- Chastotani Hz ga o'tkaz (MHz = 10⁶ Hz)
- λ = c/ν ni yoz
- Natijani metrda yoz
Mavzu boʻyicha test
100 MHz chastotali radio to'lqin uzunligi?
- A3 m
- B30 m
- C0,3 m
- D300 m
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: A) 3 m
Esla: λ = c/ν = cT
Konturda sig'im 4 marta ortsa, tebranish davri?
- A4 marta ortadi
- B2 marta ortadi
- Co'zgarmaydi
- D2 marta kamayadi
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: B) 2 marta ortadi
Esla: C 4 marta ortsa, T 2 marta ortadi
Elektromagnit to'lqinlarni tajribada kim kashf etgan?
- AFaradey
- BMaksvell
- CPopov
- DHertz
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: D) Hertz
Esla: Hertz kashf etgan (1888)
To'lqin uzunligi 60 m bo'lgan radio to'lqinning chastotasi qancha (c = 3·10⁸ m/s)?
- A5 kHz
- B5 MHz
- C0,5 MHz
- D18 GHz
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: B) 5 MHz
Esla: λ = c/ν = cT
Tebranish konturida induktivlik 4 marta, sig'im 9 marta orttirildi. Tebranish davri necha marta o'zgaradi?
- A36 marta ortadi
- B13 marta ortadi
- C6 marta ortadi
- D5 marta ortadi
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: C) 6 marta ortadi
Esla: T = 2π√(LC)