Evolyutsiya: dalillar, omillar, populyatsiya

Evolyutsiya: tirik tabiatning qaytmas, tarixiy rivojlanishi.

Ch. Darvin ta'limotining harakatlantiruvchi kuchlari: irsiyat, o'zgaruvchanlik, yashash uchun kurash va tabiiy tanlanish. Uning Darvin asari: Turlarning kelib chiqishi.

1. O'zgaruvchanlik va irsiyat
2. Yashash uchun kurash
3. Tabiiy tanlanish
4. Moslanish, yangi tur

Evolyutsiya dalillari

• Paleontologik: qazilma qoldiqlar, o'tuvchi shakllar. Arxeopteriks: reptiliya va qush orasida, ya'ni sudralib yuruvchilar va qushlar orasida.
• Qiyosiy-anatomik: gomologik a'zolar, rudiment va atavizmlar.
• Embriologik: Myuller va Gekkelning biogenetik qonuni.
• Biogeografik va molekulyar-genetik dalillar.

Elementar birlik: populyatsiya.

Evolyutsion omillar: mutatsion jarayon, populyatsiya to'lqinlari, izolyatsiya, genlar dreyfi va tabiiy tanlanish.

Asosiy ma'lumotlar

A'zo	Ma'nosi	Misol
Gomologik	kelib chiqishi bir, vazifasi har xil	qush qanoti va ot oldingi oyog'i
Analogik	vazifasi bir, kelib chiqishi har xil	kapalak va qush qanoti
Rudiment	nasldan-naslga o'tib kelayotgan, rivojlanmay qolgan a'zo	odamda ko'richak (chuvalchangsimon o'simta), dum suyagi
Atavizm	ajdodlarga xos belgining qayta paydo bo'lishi	dumli bola

• Gomologik: kelib chiqishi bir, vazifasi har xil. Analogik: vazifasi bir, kelib chiqishi har xil.
• Rudiment: odamda ko'richak (chuvalchangsimon o'simta) va dum suyagi.
• Xardi-Vaynberg: p² + 2pq + q² = 1. Ideal populyatsiyada allel chastotalari o'zgarmaydi.
• Tanlanish shakllari: harakatlantiruvchi, barqarorlashtiruvchi, yorib boruvchi (disruptiv).
• Yo'naltiruvchi omil: tabiiy tanlanish.