Geografiya
Geografik koordinatalar va masofa
Yer yuzidagi har bir nuqta geografik kenglik va uzunlik bilan aniqlanadi.
Koordinatalar
- Kenglik: ekvatordan shimol/janub, 0°-90° (sh.k. yoki j.k.).
- Uzunlik: Grinvichdan sharq/g'arb, 0°-180° (sh.u. yoki g'.u.).
- Parallellar ekvatorga parallel aylanalar. Meridianlar qutblarni tutashtiruvchi yarim aylanalar.
- Tropiklar kengligi 23,5°, qutb doiralari 66,5°. Shimoliy tropik (Saraton tropigi) 23,5° sh.k. da, Janubiy tropik 23,5° j.k. da o'tadi.
- Toshkent taxminan 41° sh.k., 69° sh.u.
| Chiziq | Kenglik |
|---|---|
| Ekvator | 0° |
| Tropiklar | 23,5° |
| Qutb doiralari | 66,5° |
| Qutblar | 90° |
Masofa
- 1° meridian yoyi taxminan 111 km.
- Bir meridiandagi masofa = kenglik farqi × 111 km.
- Masalan: 41° va 44° sh.k. orasida 3° × 111 = 333 km.
- 1° = 60′, 1′ taxminan 1,85 km.
- Ekvator uzunligi taxminan 40 000 km.
- Parallel bo'ylab 1° qutb tomon qisqaradi. Ekvatorda eng uzun, qutbda nolga teng.
- Ikki nuqta kengligini yozing
- Farqini toping
- 111 km ga ko'paytiring
Mavzu boʻyicha test
1° meridian yoyining uzunligi taxminan qancha?
- A11 km
- B111 km
- C1111 km
- D40 km
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: B) 111 km
Esla: 1° meridian yoyi taxminan 111 km
Boshlang'ich (0°) meridian qayerdan o'tadi?
- AParij
- BVashington
- CMoskva
- DGrinvich
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: D) Grinvich
Esla: Uzunlik: Grinvichdan sharq/g'arb
40° va 45° sh.k. orasidagi masofa (bir meridianda) taxminan?
- A111 km
- B333 km
- C555 km
- D999 km
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: C) 555 km
Esla: 1° meridian yoyi taxminan 111 km
10° va 25° sh.k. orasidagi masofa (bir meridianda) taxminan qancha?
- A1110 km
- B1665 km
- C2220 km
- D2775 km
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: B) 1665 km
Esla: 1° meridian yoyi taxminan 111 km
Qutb doiralarining kengligi qancha?
- A23,5°
- B45°
- C66,5°
- D90°
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: C) 66,5°
Esla: qutb doiralari 66,5°