Biologiya
Hujayra tuzilishi va organoidlar
Hujayra: tirik organizmlarning tuzilish va funksional birligi.
Prokariotlarda shakllangan yadro yo'q (bakteriyalar). Eukariotlarda (o'simlik, hayvon, zamburug') yadro bor.
Organoidlar
- Plazmatik membrana moddalarning hujayraga kirishini tartibga soladi.
- Yadro irsiy axborotni saqlaydi.
- Mitoxondriyada ATF sintezlanadi. Uni "energiya stansiyasi" deyishadi.
- Ribosomada oqsil sintezlanadi.
- Golji kompleksi moddalarni to'plab, hujayradan chiqaradi.
- Lizosomada hazm fermentlari bor.
- Xloroplast faqat o'simlik hujayrasida bo'ladi. Fotosintez shu yerda boradi.
| Organizm | Hujayra devori |
|---|---|
| O'simlik | sellyuloza |
| Zamburug' | xitin |
| Bakteriya | murein |
Asosiy ma'lumotlar
- Endoplazmatik to'r (EPT): donador (ribosomali, oqsil sintezi) va silliq (lipid, uglevod sintezi).
- Mitoxondriya va xloroplast ikki membranali, o'z DNKsi va ribosomasi bor.
- Hujayra devori: O'simlikda devor: sellyuloza, zamburug'da xitin, bakteriyada murein.
- Hujayra markazi (sentriolalar) hayvon hujayrasida bo'ladi, bo'linishda duk hosil qiladi. Katta vakuola o'simlik hujayrasiga xos.
- Membrananing suyuq-mozaik modeli: lipid qo'sh qavat va unga botgan oqsillar.
Mavzu boʻyicha test
ATF asosan qaysi organoidda sintezlanadi?
- ARibosoma
- BMitoxondriya
- CLizosoma
- DVakuola
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: B) Mitoxondriya
Esla: Mitoxondriyada ATF sintezlanadi
Hujayra devori sellyulozadan iborat bo'lgan organizm:
- AZamburug'
- BHayvon
- CO'simlik
- DBakteriya
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: C) O'simlik
Esla: O'simlikda devor: sellyuloza
Hazm fermentlarini saqlovchi organoid:
- ALizosoma
- BYadrocha
- CSentriola
- DXloroplast
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: A) Lizosoma
Esla: Lizosomada hazm fermentlari bor
Oqsil sintezi boradigan organoid:
- ALizosoma
- BRibosoma
- CVakuola
- DGolji kompleksi
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: B) Ribosoma
Esla: Ribosomada oqsil sintezlanadi
Prokariotlarga kiradi:
- AZamburug'lar
- BBakteriyalar
- CSuv o'tlari
- DAmyoba
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: B) Bakteriyalar
Esla: Prokariotlarda shakllangan yadro yo'q
