Fizika
Impuls va uning saqlanishi
Impuls
Impuls jismning mexanik harakat o'lchovi: p = m·v, birligi kg·m/s.
Kuch impulsi
Kuch impulsi jism impulsining o'zgarishiga teng:
F·Δt = Δp = m·v₂ − m·v₁
Nyutonning II qonuni impuls ko'rinishida: F = Δp/Δt.
Saqlanish qonuni
- Yopiq sistemada impuls saqlanadi: m₁v₁ + m₂v₂ = m₁v₁' + m₂v₂'.
- Noelastik urilishda jismlar birga harakatlanadi: m₁v₁ + m₂v₂ = (m₁ + m₂)·u.
- Elastik urilishda impuls ham, kinetik energiya ham saqlanadi.
- Reaktiv harakat (raketa) impulsning saqlanishiga asoslangan.
| Urilish | Impuls | Kinetik energiya |
|---|---|---|
| Elastik | saqlanadi | saqlanadi |
| Noelastik | saqlanadi | saqlanmaydi |
Misol: 3 kg, 4 m/s jism tinch turgan 1 kg jismga urilib birga ketdi. u = 12/4 = 3 m/s.
Impuls vektor kattalik: yo'nalish hisobga olinadi. Devordan qaytgan to'pda Δp = m·v − (−m·v) = 2mv.
Mavzu boʻyicha test
Massasi 2 kg, tezligi 5 m/s bo'lgan jism impulsi?
- A2,5 kg·m/s
- B7 kg·m/s
- C10 kg·m/s
- D25 kg·m/s
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: C) 10 kg·m/s
Esla: p = m·v
2 kg massali jism 3 m/s tezlik bilan tinch turgan 1 kg massali jismga urilib, birga harakatlandi. Ular tezligi?
- A3 m/s
- B2 m/s
- C1 m/s
- D1,5 m/s
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: B) 2 m/s
Esla: m₁v₁ + m₂v₂ = m₁v₁' + m₂v₂'
10 N kuch jismga 3 s ta'sir qilsa, impuls o'zgarishi?
- A30 kg·m/s
- B3,3 kg·m/s
- C13 kg·m/s
- D7 kg·m/s
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: A) 30 kg·m/s
Esla: F·Δt = Δp = m·v₂ − m·v₁
Massasi 0,4 kg to'p 10 m/s tezlik bilan devorga urilib, xuddi shu tezlik bilan qaytdi. Impuls o'zgarishi moduli qancha?
- A0 kg·m/s
- B4 kg·m/s
- C8 kg·m/s
- D2,5 kg·m/s
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: C) 8 kg·m/s
Esla: Impuls vektor kattalik
Jism impulsi 4 s ichida 20 kg·m/s dan 60 kg·m/s gacha o'zgardi. Unga ta'sir qilgan kuch qancha?
- A10 N
- B15 N
- C20 N
- D160 N
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: A) 10 N
Esla: F·Δt = Δp = m·v₂ − m·v₁