Huquqshunoslik
Inson huquq va erkinliklari
Konstitutsiya huquqlarni kafolatlaydi: inson huquq va erkinliklari davlat tomonidan himoya qilinadi.
Huquqlar guruhlari
| Guruh | Misollar |
|---|---|
| Shaxsiy (VII bob) | yashash huquqi, erkinlik va daxlsizlik, uy-joy daxlsizligi, yozishmalar siri |
| Siyosiy (VIII bob) | saylash va saylanish, yig'ilishlar, birlashish erkinligi, murojaat qilish |
| Iqtisodiy, ijtimoiy, madaniy va ekologik (IX bob) | mehnat, dam olish, ta'lim, sog'liqni saqlash, mulk huquqi |
- Shaxsiy huquqlarga misol: yashash huquqi, yozishmalar siri, erkinlik va daxlsizlik.
- Siyosiy huquqlarda asosiysi: saylov huquqi 18 yoshdan boshlanadi (Konstitutsiya, 128-modda).
- Iqtisodiy, ijtimoiy, madaniy va ekologik guruhga mehnat, ta'lim, sog'liq, mulk kiradi.
Muhim holatlar
- Huquqlar faqat qonun bilan cheklanadi. Konstitutsiyaning 20-moddasi huquqlarni daxlsiz deydi, 21-moddasi esa ularni faqat qonunga muvofiq va qonunda ko'rsatilgan maqsadlarda cheklashga yo'l qo'yadi.
- Har bir kishi o'z huquqini sud orqali himoya qila oladi (55-modda, huquqlar kafolatlari bobi).
- Fuqarolar huquq bilan birga burchlarga ham ega: Konstitutsiya va qonunlarga rioya qilish, soliq to'lash, O'zbekistonni himoya qilish (60, 63, 64-moddalar).
- Huquq bilan birga burch ham bor: faqat huquqni bilish yetarli emas.
- 10-dekabr: Inson huquqlari kuni.
Mavzu boʻyicha test
Saylov huquqi necha yoshdan boshlanadi?
- A16
- B18
- C21
- D25
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: B) 18
Esla: saylov huquqi 18 yoshdan
Qaysi huquq siyosiy huquqlar guruhiga kiradi?
- ATa'lim olish huquqi
- BMulkka egalik qilish
- CSaylash huquqi
- DDam olish huquqi
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: C) Saylash huquqi
Esla: saylov huquqi 18 yoshdan
Inson huquqlari kuni qachon nishonlanadi?
- A10-dekabr
- B8-dekabr
- C1-sentabr
- D21-mart
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: A) 10-dekabr
Esla: 10-dekabr: Inson huquqlari kuni
Quyidagilardan qaysi biri shaxsiy huquq hisoblanadi?
- ASaylash huquqi
- BTa'lim olish huquqi
- CYozishmalar siri
- DMehnat qilish huquqi
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: C) Yozishmalar siri
Esla: yashash huquqi, yozishmalar siri
Inson huquqlari qachon cheklanishi mumkin?
- AFaqat qonunga muvofiq
- BHokim qaroriga ko'ra
- CIstalgan paytda
- DHech qachon cheklanmaydi
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: A) Faqat qonunga muvofiq
Esla: Huquqlar faqat qonun bilan cheklanadi
