Fizika
Ish, energiya, quvvat
Ish va quvvat
Mexanik ish va energiya jismlarning o'zaro ta'sirini baholaydi.
- Ish: A = F·s·cosα (J). Kuch ko'chish bo'ylab yo'nalsa, A = F·s.
- Quvvat: N = A/t = F·v (W).
- FIK: η = A_foydali/A_sarf · 100%.
Energiya
| Energiya turi | Formula |
|---|---|
| Kinetik | E_k = mv²/2 |
| Potensial (og'irlik) | E_p = mgh |
| Potensial (elastik) | E_p = kx²/2 |
- Mexanik energiyaning saqlanish qonuni: ishqalanish bo'lmasa E_k + E_p = const.
- Teng ta'sir etuvchi kuch ishi kinetik energiya o'zgarishiga teng: A = ΔE_k.
Misollar
- 25 N kuch jismni kuch yo'nalishida 6 m siljitsa, A = 25·6 = 150 J.
- 4 kg, 5 m/s jism: E_k = 4·25/2 = 50 J.
- 1000 J ish 25 s da bajarilsa, N = 1000/25 = 40 W.
Kinetik energiya tezlikning kvadratiga bog'liq: tezlik 2 marta ortsa, E_k 4 marta ortadi.
Mavzu boʻyicha test
50 N kuch jismni kuch yo'nalishida 4 m siljitdi. Ish?
- A12,5 J
- B54 J
- C200 J
- D46 J
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: C) 200 J
Esla: A = F·s·cosα
Massasi 2 kg, tezligi 3 m/s jismning kinetik energiyasi?
- A9 J
- B6 J
- C18 J
- D3 J
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: A) 9 J
Esla: tezlikning kvadratiga bog'liq
600 J ish 20 s da bajarilsa, quvvat?
- A12000 W
- B30 W
- C20 W
- D580 W
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: B) 30 W
Esla: N = A/t = F·v
Massasi 10 kg yukni 2 m balandlikka tekis ko'tarishda bajarilgan ish qancha (g = 10 m/s²)?
- A20 J
- B100 J
- C2000 J
- D200 J
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: D) 200 J
Esla: E_p = mgh
Kran 500 N kuch bilan yukni 4 m/s o'zgarmas tezlikda ko'tarmoqda. Uning quvvati qancha?
- A125 W
- B2000 W
- C504 W
- D20 000 W
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: B) 2000 W
Esla: N = A/t = F·v