Huquqshunoslik
Jazo va jinoyat turlari
Jinoyat og'irligiga qarab toifalanadi. Jazo: sudning majburlov chorasi: uni davlat nomidan sud hukmi bilan aybdor shaxsga qo'llaydi (Jinoyat kodeksi, 42-modda).
Jinoyat turlari (Jinoyat kodeksi, 15-modda)
Qasddan sodir etilgan jinoyatlar uchun toifalar quyidagicha:
| Toifa | Qonunda nazarda tutilgan ozodlikdan mahrum qilish |
|---|---|
| Ijtimoiy xavfi katta bo'lmagan | 3 yilgacha |
| Unchalik og'ir bo'lmagan | 3 yildan ortiq, 5 yilgacha |
| Og'ir | 5 yildan ortiq, 10 yilgacha |
| O'ta og'ir | 10 yildan ortiq yoki umrbod |
- Jami 4 ta toifa mavjud.
- Og'ir 10 yilgacha, o'ta og'ir: ortiq: 10 yil aynan og'ir jinoyatning yuqori chegarasi.
- Ehtiyotsizlikdan sodir etilgan jinoyatlar faqat birinchi ikki toifaga kiradi: 5 yilgacha bo'lsa ijtimoiy xavfi katta bo'lmagan, undan ortiq bo'lsa unchalik og'ir bo'lmagan.
Jazo turlari (43-modda)
Asosiy jazolar: jarima, muayyan huquqdan mahrum qilish, majburiy jamoat ishlari, axloq tuzatish ishlari, xizmat bo'yicha cheklash, ozodlikni cheklash, intizomiy qismga jo'natish, ozodlikdan mahrum qilish va umrbod ozodlikdan mahrum qilish.
- Xizmat bo'yicha cheklash va intizomiy qismga jo'natish faqat harbiy xizmatchilarga qo'llanadi.
- Qo'shimcha jazo: harbiy yoki maxsus unvondan mahrum qilish. Muayyan huquqdan mahrum qilish qo'shimcha jazo ham bo'la oladi.
- O'lim jazosi bekor: 2008-yil 1-yanvar. Hozir Konstitutsiyaning 25-moddasi o'lim jazosini taqiqlaydi.
- Umrbod: ayol, 18 gacha, 60 dan katta: umrbod ozodlikdan mahrum qilish ayolga, 18 yoshga to'lmasdan jinoyat sodir etgan shaxsga va 60 yoshdan oshgan erkakka tayinlanmaydi (51-modda).
- Jarima: jazo turi, ogohlantirish xati yoki hayfsan esa jinoiy jazo emas.
Jazo maqsadlari (42-modda)
- mahkumni axloqan tuzatish;
- uning jinoiy faoliyatni davom ettirishiga to'sqinlik qilish;
- mahkum va boshqa shaxslar yangi jinoyat sodir etishining oldini olish.
- Jinoyat sodir etiladi
- Sud hukm chiqaradi
- Jazo tayinlanadi
- Maqsad: tuzatish, to'sqinlik, oldini olish
Mavzu boʻyicha test
Jinoyatlar necha toifaga bo'linadi?
- A2
- B3
- C5
- D4
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: D) 4
Esla: 4 ta toifa
O'lim jazosi O'zbekistonda qachondan bekor qilingan?
- A1995-yil
- B2008-yil 1-yanvar
- C2016-yil
- D2023-yil
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: B) 2008-yil 1-yanvar
Esla: O'lim jazosi bekor: 2008-yil 1-yanvar
Quyidagilardan qaysi biri jazo turi hisoblanadi?
- AHayfsan
- BJarima
- CNogironlik
- DOgohlantirish xati
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: B) Jarima
Esla: Jarima: jazo turi
Qaysi toifadagi qasddan sodir etilgan jinoyat uchun 10 yildan ortiq yoki umrbod ozodlikdan mahrum qilish nazarda tutilgan?
- AOg'ir
- BUnchalik og'ir bo'lmagan
- CO'ta og'ir
- DIjtimoiy xavfi katta bo'lmagan
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: C) O'ta og'ir
Esla: Og'ir 10 yilgacha, o'ta og'ir: ortiq
Quyidagilardan kimga umrbod ozodlikdan mahrum qilish tayinlanmaydi?
- A60 yoshdan oshgan erkaklarga
- B30 yoshli erkaklarga
- CBirinchi marta sudlanganlarga
- DMansabdor shaxslarga
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: A) 60 yoshdan oshgan erkaklarga
Esla: Umrbod: ayol, 18 gacha, 60 dan katta
