GrowMock
UZUZ
UZO'zbekchaUZRUРусскийRUENEnglishENTRTürkçeTR
Kirish
Bosh sahifaMilliy sertifikatTillarIELTSSATKirish

Kimyo

Karbon kislotalar va murakkab efirlar

Karbon kislotalar

Molekulasida -COOH guruhi bor.

  • HCOOH (chumoli kislota).
  • CH₃COOH (sirka kislota).
  • C₁₇H₃₅COOH (stearin kislota).

Ular kuchsiz kislota. Metallar, asosiy oksidlar, ishqorlar va tuzlar bilan reaksiyaga kirishadi.

  • 2CH₃COOH + Zn → (CH₃COO)₂Zn + H₂.
  • CH₃COOH + NaOH → CH₃COONa + H₂O.
  • Chumoli kislota kumush ko'zgu beradi (aldegid xossasi ham bor).

Efirlanish

  1. Kislota + spirt
  2. H₂SO₄ (kat.), t
  3. Murakkab efir + H₂O

Reaksiya qaytar: CH₃COOH + C₂H₅OH ⇌ CH₃COOC₂H₅ + H₂O. Hosil bo'ladigan efir: etilatsetat.

  • Katalizator: konsentrlangan H₂SO₄.
  • Suv hosil bo'lishi: kislotaning -OH va spirtning H atomidan.
  • Murakkab efirlarda -COO- guruhi bor. Ular mevalar hidiga ega.

Gidroliz, yog'lar va sovun

  • Kislotali gidroliz: qaytar.
  • Ishqoriy gidroliz: sovunlanish, qaytmas.
  • Yog'lar: glitserin va yuqori karbon kislotalarning murakkab efirlari.
  • Sovun: yuqori kislota tuzi C₁₇H₃₅COONa.
  • To'yingan (stearin, palmitin) kislota qoldig'i: qattiq yog'. To'yinmagan (olein): suyuq yog' (o'simlik moyi).
  • Suyuq yog'ni gidrogenlash (H₂, Ni): qattiq yog', margarin.

Mavzu boʻyicha test

  1. Efirlanish reaksiyasida katalizator vazifasini bajaradi:

    • AKonsentrlangan H₂SO₄
    • BNaOH
    • CH₂O
    • DNaCl
    Javobni koʻrsat

    Toʻgʻri javob: A) Konsentrlangan H₂SO₄

    Esla: Katalizator: konsentrlangan H₂SO₄

  2. Yog'larning ishqoriy gidrolizi nima deb ataladi?

    • AEfirlanish
    • BSovunlanish
    • CGidrogenlash
    • DPolimerlanish
    Javobni koʻrsat

    Toʻgʻri javob: B) Sovunlanish

    Esla: Ishqoriy gidroliz: sovunlanish, qaytmas

  3. CH₃COOH + C₂H₅OH reaksiyasida hosil bo'lgan efir:

    • AMetilformiat
    • BEtilatsetat
    • CMetilatsetat
    • DEtilformiat
    Javobni koʻrsat

    Toʻgʻri javob: B) Etilatsetat

    Esla: CH₃COOH + C₂H₅OH ⇌ CH₃COOC₂H₅

  4. Sirka kislotaning formulasi:

    • AHCOOH
    • BCH₃COOH
    • CC₂H₅OH
    • DCH₃CHO
    Javobni koʻrsat

    Toʻgʻri javob: B) CH₃COOH

    Esla: CH₃COOH (sirka kislota)

  5. Sovun bu:

    • ASpirt
    • BMurakkab efir
    • CYuqori karbon kislota tuzi
    • DAldegid
    Javobni koʻrsat

    Toʻgʻri javob: C) Yuqori karbon kislota tuzi

    Esla: Sovun: yuqori kislota tuzi C₁₇H₃₅COONa

Ilovada mashq qilish