Biologiya
Ko'payish va individual rivojlanish
Ko'payish ikki xil:
- Jinssiz: mitoz, kurtaklanish, sporalar, vegetativ.
- Jinsiy: gametalarning qo'shilishi.
Gametalar hosil bo'lishi: gametogenez. Erkakda spermatogenez, ayolda ovogenez. Urug'lanishdan keyin diploid zigota hosil bo'ladi.
Individual rivojlanish (ontogenez) ikki davrga bo'linadi:
- Embrional: zigota, maydalanish, blastula, gastrula, organogenez.
- Postembrional: tug'ilgandan o'limgacha.
- Zigota (2n)
- Maydalanish
- Blastula
- Gastrula (3 varaq)
- Organogenez
Gastrulada uch varaq shakllanadi: ekto-, ento- va mezoderma.
Asosiy ma'lumotlar
- Ektoderma: nerv sistemasi, teri epidermisi.
- Entoderma: ichak epiteliysi, jigar, o'pka.
- Mezoderma: muskul, skelet, qon, buyrak.
- Spermatogenezda 1 hujayradan 4 ta spermatozoid, ovogenezda 1 ta to'liq tuxum hujayra hosil bo'ladi.
- Gametalar gaploid (n), zigota diploid (2n).
- To'liq metamorfoz: tuxum, lichinka, g'umbak, voyaga yetgan hasharot (kapalak, qo'ng'iz). Chala metamorfozda g'umbak yo'q (chigirtka).
- Gulli o'simliklarda qo'sh urug'lanish (S. G. Navashin): bitta spermiy tuxum hujayrani, ikkinchisi markaziy hujayrani urug'lantiradi.
Mavzu boʻyicha test
Embrional rivojlanishda uch qavatli embrion qaysi bosqichda hosil bo'ladi?
- ABlastula
- BGastrula
- CZigota
- DMorula
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: B) Gastrula
Esla: Gastrulada uch varaq
Nerv sistemasi qaysi varaqdan rivojlanadi?
- AEntoderma
- BMezoderma
- CEktoderma
- DHammasidan
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: C) Ektoderma
Esla: Ektoderma: nerv sistemasi
Ovogenez natijasida nechta to'liq tuxum hujayra hosil bo'ladi?
- A1
- B2
- C3
- D4
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: A) 1
Esla: 1 ta to'liq tuxum hujayra
Jinssiz ko'payish usuli:
- AUrug'lanish
- BKurtaklanish
- COvogenez
- DGametalar qo'shilishi
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: B) Kurtaklanish
Esla: mitoz, kurtaklanish
Qo'sh urug'lanishni kim kashf etgan?
- ANavashin
- BVavilov
- CMichurin
- DMorgan
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: A) Navashin
Esla: S. G. Navashin
