Fizika
Linza va ko'zgular
Linza formulasi
Linzalar yorug'likni sindirib, ko'zgular qaytarib tasvir hosil qiladi.
- Linza formulasi: 1/F = 1/d + 1/f.
- Optik kuch: D = 1/F, birligi dioptriya.
- Kattalashtirish: Γ = f/d.
Bunda d buyumdan, f tasvirdan linzagacha masofa, F fokus masofasi. Fokus masofasi metrda olinsa, D dioptriyada chiqadi. Mavhum tasvir uchun f, sochuvchi linza uchun F manfiy olinadi.
Tasvirlar
| Optik asbob | Tasvir |
|---|---|
| Yig'uvchi linza, d = 2F | f = 2F, haqiqiy, teskari, teng o'lchamli |
| Yig'uvchi linza (umuman) | haqiqiy yoki mavhum |
| Sochuvchi linza | doim mavhum, to'g'ri, kichraygan |
| Yassi ko'zgu | mavhum, teng o'lchamli, ko'zgu ortida buyum masofasicha |
- Sferik ko'zguda F = R/2.
- Sochuvchi linza haqiqiy tasvir bermaydi.
Misollar
- F = 0,25 m bo'lsa, D = 1/0,25 = 4 dptr.
- d = 25 cm, F = 20 cm: 1/f = 1/20 − 1/25 = 1/100, f = 100 cm. Γ = 100/25 = 4.
Mavzu boʻyicha test
Linzaning fokus masofasi 0,5 m bo'lsa, optik kuchi?
- A0,5 dptr
- B2 dptr
- C5 dptr
- D0,2 dptr
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: B) 2 dptr
Esla: D = 1/F
Buyum yig'uvchi linzadan 2F masofada turibdi. Tasvir qanday?
- AMavhum, kichik
- BMavhum, katta
- CHaqiqiy, teng, teskari
- DTasvir yo'q
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: C) Haqiqiy, teng, teskari
Esla: haqiqiy, teskari, teng o'lchamli
Sochuvchi linza tasviri qanday bo'ladi?
- AMavhum, kichraygan
- BHaqiqiy, kattalashgan
- CHaqiqiy, kichraygan
- DTeskari, katta
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: A) Mavhum, kichraygan
Esla: doim mavhum, to'g'ri, kichraygan
Fokus masofasi 10 cm bo'lgan yig'uvchi linzadan 30 cm masofada buyum turibdi. Tasvir linzadan qancha masofada hosil bo'ladi?
- A7,5 cm
- B15 cm
- C20 cm
- D40 cm
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: B) 15 cm
Esla: 1/F = 1/d + 1/f
Linza buyumdan 20 cm, tasvirdan 60 cm masofada joylashgan. Chiziqli kattalashtirish qancha?
- A0,33
- B40
- C3
- D80
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: C) 3
Esla: Γ = f/d