Huquqshunoslik
Mehnat shartnomasi va nizolar
Mehnat shartnomasi: xodim va ish beruvchi o'rtasidagi kelishuv. Barcha qoidalar 2023-yil 30-apreldan amaldagi Mehnat kodeksidan olingan.
Mehnat shartnomasi
- Shartnoma yozma, kamida ikki nusxada tuziladi: qog'ozda yoki elektron shaklda. Bir nusxasi xodimga beriladi, boshqasi ish beruvchida qoladi (106-modda).
- Muddati bo'yicha muddatsiz yoki muddatli bo'ladi. Muddatli shartnoma 3 yildan oshmaydi (110-modda).
- Sinov muddati: 3 oydan oshmaydi. Rahbarlar, ularning o'rinbosarlari va bosh buxgalterlar uchun 6 oygacha (130-modda).
- Shartnomaning majburiy shartlari (104-modda): ish joyi, vazifa, haq, vaqt, ya'ni ish joyi, mehnat vazifasi, ishning boshlanish sanasi, mehnatga haq to'lash shartlari va kerak bo'lsa ish vaqti rejimi.
- Mehnat daftarchasi: qog'oz yoki elektron shaklda bo'ladi. Elektron daftarcha «Yagona milliy mehnat tizimi»da avtomatik shakllanadi (125-modda).
Bekor qilish va nizolar
Mehnat shartnomasini bekor qilish asoslari: tomonlar kelishuvi (157-modda), xodim tashabbusi (160-modda), ish beruvchi tashabbusi (161-modda: xodimlar sonining qisqarishi, mehnat majburiyatlarini buzish va boshqalar).
| Nizo turi | Qanday hal etiladi |
|---|---|
| Yakka tartibdagi | mehnat nizolari bo'yicha komissiya yoki sud, xodim o'zi tanlaydi (545-modda) |
| Jamoaviy | yarashtirish komissiyasi, mediator, mehnat arbitraji (573-modda) |
- Yakka nizo: komissiya yoki sud. Mehnat arbitraji va mediator jamoaviy nizolar uchun.
- Intizomiy: hayfsan, jarima, bekor qilish: hayfsan, o'rtacha oylik ish haqining 30 foizigacha jarima va mehnat shartnomasini bekor qilish (312-modda). Kodeksda nazarda tutilmagan jazo qo'llanmaydi.
- Xodim va ish beruvchi kelishadi
- Yozma shartnoma tuziladi
- Sinov muddati o'tadi
- Mehnat daftarchasiga yoziladi
Mavzu boʻyicha test
Mehnat shartnomasi odatda qanday shaklda tuziladi?
- AOg'zaki
- BYozma
- CFaqat notarial
- DTelefon orqali
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: B) Yozma
Esla: yozma, kamida ikki nusxada
Intizomiy jazo turi qaysi?
- AMa'muriy qamoq
- BHayfsan
- CMusodara
- DUmrbod qamoq
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: B) Hayfsan
Esla: Intizomiy: hayfsan, jarima, bekor qilish
Mehnat shartnomasi muddati bo'yicha qanday bo'lishi mumkin?
- AFaqat muddatli
- BFaqat muddatsiz
- CMuddatli yoki muddatsiz
- DFaqat 1 yillik
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: C) Muddatli yoki muddatsiz
Esla: muddatsiz yoki muddatli
Quyidagilardan qaysi biri yakka tartibdagi mehnat nizosini ko'radi?
- ASud
- BMehnat arbitraji
- CMediator
- DYarashtirish komissiyasi
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: A) Sud
Esla: Yakka nizo: komissiya yoki sud
Qog'ozdagi mehnat shartnomasi kamida necha nusxada tuziladi?
- ABir
- BUch
- CIkki
- DTo'rt
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: C) Ikki
Esla: yozma, kamida ikki nusxada
