Genetika: Mendel qonunlari

G. Mendel: no'xat o'simligi ustida tajriba o'tkazib, irsiyat qonunlarini kashf etgan.

Uch qonun

• I qonun (F₁ duragaylarining bir xilligi): sof liniyali ota-onalar (AA × aa) chatishtirilsa, birinchi avlod F₁ to'liq bir xil (Aa) bo'ladi. Dominant belgi namoyon bo'ladi.
• II qonun (belgilarning ajralishi): Aa × Aa dan fenotip 3:1, genotip 1:2:1.
• III qonun (belgilarning mustaqil irsiylanishi): digeterozigota AaBb × AaBb chatishtirilganda F₂ da fenotip bo'yicha 9:3:3:1.
• Gametalar "sof" bo'ladi: har bir gameta juft allelning faqat bittasini oladi.

Qonun	Chatishtirish	Natija
I	AA × aa	F₁ da hammasi Aa
II	Aa × Aa	fenotip 3:1, genotip 1:2:1
III	AaBb × AaBb	fenotip 9:3:3:1

Hisoblagichni ochish

Asosiy ma'lumotlar

• Gomozigota: AA yoki aa. Geterozigota: Aa. Dominant belgi retsessivni bostiradi.
• Digeterozigota AaBb: 4 xil gameta, har biri 25% beradi: AB, Ab, aB, ab. F₂ da 16 ta kombinatsiya bo'ladi.
• To'liq bo'lmagan dominantlikda Aa × Aa dan fenotip ham, genotip ham 1:2:1.
• Analizlovchi chatishtirish: noma'lum genotipli organizm retsessiv gomozigota (aa) bilan chatishtiriladi. Aa × aa dan 1:1.
• Gametalar xili: 2ⁿ (n: geterozigota juftlar soni).