Metallarning umumiy xossalari va olinishi

Umumiy xossalari

Metallar: yaltiroq, plastik, elektr va issiqlik o'tkazuvchan.

Eng yengil metall: Li, eng og'ir Os, suyuq Hg, eng elektr o'tkazuvchan Ag, eng qattiq Cr.

Kuchlanish qatori

Kimyoviy faollik kuchlanish qatori bilan baholanadi. Chapdan o'ngga faollik kamayadi.

Li K Ba Ca Na Mg Al Mn Zn Cr Fe Ni Sn Pb (H) Cu Hg Ag Pt Au

1	2	3	4	5
Li	K	Ca	Na	Mg
Al	Zn	Fe	Pb	H
Cu	Ag	Au

• Faqat vodoroddan chapdagilar H₂ siqadi. Ular kislotalardan vodorodni siqib chiqaradi.
• Har bir metall o'ng tomondagi metallni tuzi eritmasidan siqib chiqaradi (suv bilan reaksiyaga kirishadigan faol metallardan tashqari).

Olinish usullari

• Pirometallurgiya: yuqori haroratda C, CO, H₂, Al bilan qaytarish.
• Gidrometallurgiya: eritmadan siqib chiqarish.
• Elektrometallurgiya: elektroliz.
• K, Na, Ca, Al: asosan elektrolizda (suyuqlanma).

Misollar:

• Fe₂O₃ + 3CO → 2Fe + 3CO₂ (domna pechi).
• Cr₂O₃ + 2Al → Al₂O₃ + 2Cr (alyuminotermiya).

Qotishmalar va korroziya

• Po'lat: Fe + C (2% dan kam).
• Cho'yan: C 2% dan ko'p.
• Bronza: Cu + Sn.
• Jez: Cu + Zn.
• Duralyuminiy: Al, Cu, Mg.
• Korroziya: metallarning muhit ta'sirida yemirilishi. Himoya: bo'yash, qoplama, protektor.