Huquqshunoslik
Mulk, yuridik shaxs, mualliflik
Mulk huquqi: shaxsning o'ziga tegishli mol-mulkka egalik qilish, undan foydalanish va uni tasarruf etish huquqi (Fuqarolik kodeksi, 164-modda; Konstitutsiya, 66-modda).
Mulk huquqi
- Mulkdorning 3 vakolati: egalik, foydalanish, tasarruf.
- Mulk shakllari: xususiy va ommaviy (Fuqarolik kodeksi, 167-modda). Davlat mulki ommaviy mulkka kiradi. Konstitutsiyaga ko'ra xususiy mulk daxlsiz (65-modda).
- Mulkdan mahrum: qonun va sud qarori. Mulkdan mahrum qilish faqat qonunda nazarda tutilgan hollarda va sud qarori bilan mumkin (Konstitutsiya, 65-modda).
Yuridik shaxs
| Belgisi | Mazmuni |
|---|---|
| Tashkiliy birlik | muayyan tuzilmaga ega |
| Mulkiy mustaqillik | alohida mol-mulkka ega |
| O'z nomidan javobgarlik | majburiyatlar uchun o'zi javob beradi |
| Sudda ishtirok | da'vogar yoki javobgar bo'la oladi (39-modda) |
- Vujudga kelish: davlat ro'yxati. Yuridik shaxs davlat ro'yxatidan o'tkazilgan paytdan boshlab tashkil etilgan hisoblanadi (44-modda).
- Turlari: tijorat (asosiy maqsadi foyda olish) va notijorat tashkilotlar (40-modda).
- Tijorat tashkilotlarga mas'uliyati cheklangan jamiyat (MChJ), aksiyadorlik jamiyati va xususiy korxona kiradi.
- MChJ tijorat tashkilot, notijorat emas.
Mualliflik huquqi
Muallif: ijodiy mehnati bilan asar yaratgan jismoniy shaxs (Mualliflik huquqi va turdosh huquqlar to'g'risidagi qonun, 3-modda). U shaxsiy nomulkiy huquqlarga (muallif deb e'tirof etilish, ism huquqi, asarni oshkor qilish, asarni buzib ko'rsatishdan himoya, 18-modda) va mulkiy huquqlarga ega bo'ladi.
- Muallif: nomulkiy va mulkiy huquq.
Mavzu boʻyicha test
Mulkdorning vakolatlari nechta?
- A2
- B3
- C4
- D5
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: B) 3
Esla: Mulkdorning 3 vakolati
MChJ qanday yuridik shaxs?
- ANotijorat
- BDavlat idorasi
- CJamoat birlashmasi
- DTijorat
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: D) Tijorat
Esla: MChJ tijorat tashkilot, notijorat emas
Yuridik shaxs qachon vujudga keladi?
- ADavlat ro'yxatidan o'tganda
- BUstav yozilganda
- CBank hisobi ochilganda
- DReklama berilganda
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: A) Davlat ro'yxatidan o'tganda
Esla: Vujudga kelish: davlat ro'yxati
Quyidagilardan qaysi biri mulkdorning vakolatiga kirmaydi?
- AEgalik qilish
- BFoydalanish
- CTasarruf etish
- DSoliqdan ozod bo'lish
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: D) Soliqdan ozod bo'lish
Esla: egalik, foydalanish, tasarruf
Quyidagilardan qaysi biri muallifning shaxsiy nomulkiy huquqi?
- AAsarni nashr etib daromad olish
- BAsarni ijaraga berish
- CMuallif deb tan olinish
- DAsar nusxalarini sotish
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: C) Muallif deb tan olinish
Esla: Muallif: nomulkiy va mulkiy huquq
