Nuklein kislotalar va oqsil biosintezi

Nuklein kislotalar (DNK va RNK) irsiy axborotni saqlaydi va avloddan avlodga o'tkazadi. Ular yuqori molekulyar birikmalar.

Monomeri: nukleotid. U azot asosi, pentoza va fosfat kislota qoldig'idan iborat.

DNK qo'sh zanjirli, RNK esa bir zanjirli molekula.

Oqsil biosintezi

Ikki bosqichda boradi:

• Transkripsiya: DNKdagi gen asosida i-RNK sintezi, yadroda.
• Translyatsiya: i-RNK asosida polipeptid zanjirining yig'ilishi, ribosomada.

1. DNK (gen)
2. Transkripsiya
3. i-RNK
4. Translyatsiya
5. Polipeptid (oqsil)

Bitta aminokislotani uchta ketma-ket nukleotid, ya'ni triplet (kodon) kodlaydi.

t-RNK vazifasi: aminokislotani ribosomaga keltirish. Uning antikodoni i-RNK kodoniga komplementar.

Asosiy ma'lumotlar

• DNK azot asoslari: A (adenin), T (timin), G (guanin), S (sitozin). RNKda timin o'rniga U (uratsil).
• Komplementarlik: A=T (2 ta vodorod bog'), G≡S (3 ta vodorod bog'). Chargaff qoidasi: A=T, G=S.
• DNKda dezoksiriboza, RNKda riboza qand bor. RNK turlari: i-RNK, t-RNK, r-RNK.
• Genetik kod: tripletli, universal, uzluksiz, ortiqcha (degenerativ). 64 kodondan 61 tasi aminokislota kodlaydi, 3 tasi stop-kodon (UAA, UAG, UGA).
• Start-kodon: AUG. Oqsil sintezi uchun ATF energiyasi sarflanadi.