Seleksiya va biotexnologiya

Seleksiya: o'simlik navlari, hayvon zotlari va mikroorganizm shtammlarini yaratish fani.

N. I. Vavilov o'simliklarning kelib chiqish markazlarini aniqladi va irsiy o'zgaruvchanlikdagi gomologik qatorlar qonunini kashf etdi.

Seleksiya usullari:

• Ommaviy va individual tanlash.
• Duragaylash: yaqin qarindoshlar orasida (inbriding), uzoq turlar orasida (uzoq duragaylash).
• Poliploidiya va sun'iy mutagenez.

F₁ duragaylarning kuchli hayotchanligi: geterozis.

Biotexnologiya

Genetik muhandislik (rekombinant DNK), hujayra muhandisligi (klonlash) va mikrobiologik sintez (insulin, antibiotiklar, vitaminlar).

Genetik muhandislik bosqichlari:

1. Kerakli genni ajratish (restriktaza DNKni kesadi)
2. Vektorga (plazmida) ulash (ligaza bo'laklarni tikadi)
3. Bakteriyaga kiritish
4. Oqsil (insulin) ishlab chiqarish

Asosiy ma'lumotlar

• Restriktaza DNKni kesadi, ligaza bo'laklarni tikadi. Vektor: plazmida yoki virus.
• I. V. Michurin uzoq duragaylash usulini qo'llagan. G. D. Karpechenko turkumlararo (redis × karam) duragay yaratgan.
• Poliploid: xromosoma to'plami ko'p marta ortgan (katta mevali navlar).
• Klonlash: 1996-yilda Dolli qo'yi yaratilgan.
• Transgen organizm: begona gen kiritilgan organizm.
• Inbridingda geterozigotalik kamayadi, zararli retsessiv belgilar namoyon bo'ladi.