Fizika
Tekis tezlanuvchan harakat
Asosiy formulalar
Tekis tezlanuvchan harakatda tezlik vaqt bo'yicha bir xil o'zgaradi, ya'ni a = const.
- Tezlik: v = v₀ + a·t.
- Yo'l: s = v₀t + at²/2.
- Vaqtsiz formula: v² − v₀² = 2as.
- O'rtacha tezlik: v_o'r = (v₀ + v)/2.
Maxsus hollar
| Holat | Formulalar |
|---|---|
| Boshlang'ich tezliksiz (v₀ = 0) | v = at, s = at²/2 |
| Tormozlanish | a manfiy, v kamayadi |
- Tormozlanishda a manfiy: v₀ = 20 m/s, a = −4 m/s² bo'lsa, to'xtaguncha yo'l s = 400/(2·4) = 50 m.
- To'xtash vaqtida oxirgi tezlik v = 0 bo'ladi.
Misollar
- v₀ = 0, a = 3 m/s², t = 4 s: v = 3·4 = 12 m/s, s = 3·16/2 = 24 m.
- Yo'l vaqtning kvadratiga bog'liq: vaqt 2 marta ortsa, yo'l 4 marta ortadi (v₀ = 0 da).
- Nima berilgan: v₀, a, t yoki s
- Tezlikni topish uchun v = v₀ + at
- Vaqt berilmagan bo'lsa v² − v₀² = 2as
Mavzu boʻyicha test
v₀ = 0, a = 2 m/s², t = 5 s. Oxirgi tezlik?
- A5 m/s
- B10 m/s
- C25 m/s
- D2,5 m/s
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: B) 10 m/s
Esla: v = v₀ + a·t
v₀ = 0, a = 2 m/s², t = 5 s. Bosib o'tilgan yo'l?
- A10 m
- B50 m
- C5 m
- D25 m
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: D) 25 m
Esla: s = v₀t + at²/2
v₀ = 10 m/s, a = −2 m/s² bilan tormozlangan jism to'xtaguncha yo'li?
- A25 m
- B5 m
- C50 m
- D100 m
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: A) 25 m
Esla: Tormozlanishda a manfiy
Jismning boshlang'ich tezligi 4 m/s, tezlanishi 3 m/s². 2 s dan keyin tezligi qancha?
- A7 m/s
- B10 m/s
- C14 m/s
- D24 m/s
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: B) 10 m/s
Esla: v = v₀ + a·t
Jism tinch holatdan 5 m/s² tezlanish bilan harakatlanib, 20 m/s tezlikka erishdi. U qancha yo'l bosdi?
- A4 m
- B100 m
- C40 m
- D80 m
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: C) 40 m
Esla: v² − v₀² = 2as