Fizika
Tok ishi, quvvati, elektroliz
Ish va quvvat
Elektr tokining ishi va quvvati, issiqlik ta'siri hamda elektroliz qonunlari.
- Tok ishi: A = U·I·t.
- Quvvat: P = UI = I²R = U²/R.
- Joul-Lens qonuni: Q = I²Rt.
- 1 kVt·soat = 3,6 MJ.
| Formula | Qachon qulay |
|---|---|
| P = UI | U va I ma'lum |
| P = I²R | tok va qarshilik ma'lum |
| P = U²/R | kuchlanish va qarshilik ma'lum |
Misollar
- 220 V, 2 A, 10 s: A = 220·2·10 = 4400 J.
- R = 5 Ω, I = 3 A, t = 4 s: Q = 9·5·4 = 180 J.
- 1,5 kW isitgich 2 soat ishlasa, 1,5·2 = 3 kVt·soat energiya sarflaydi.
kVt·soat quvvat emas, energiya birligi: joulga o'tkazish uchun 3,6·10⁶ ga ko'paytir.
Elektroliz
Faradey qonuni: m = k·I·t, bunda k elektrokimyoviy ekvivalent. Boshqacha: m = (M/(nF))·I·t, F = 96 500 C/mol.
- Zaryadni top: q = I·t
- Zaryadni F ga bo'l: mol elektron soni
- M/n ga ko'paytir: massa m
Elektroliz galvanik qoplama, metallarni tozalash va olishda ishlatiladi.
Mavzu boʻyicha test
220 V kuchlanishda 5 A tok 2 s davomida qancha ish bajaradi?
- A1100 J
- B440 J
- C2200 J
- D55 J
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: C) 2200 J
Esla: A = U·I·t
R = 10 Ω, I = 2 A, t = 5 s. Ajralgan issiqlik?
- A100 J
- B200 J
- C50 J
- D20 J
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: B) 200 J
Esla: Q = I²Rt
1 kVt·soat necha joulga teng?
- A3,6 MJ
- B36 kJ
- C1 MJ
- D3600 MJ
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: A) 3,6 MJ
Esla: 1 kVt·soat = 3,6 MJ
220 V tarmoqqa ulangan 55 Ω qarshilikli isitgichning quvvati qancha?
- A4 W
- B880 W
- C12 100 W
- D48 400 W
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: B) 880 W
Esla: P = UI = I²R = U²/R
Quvvati 2 kW bo'lgan pech 3 soat ishladi. 1 kVt·soat narxi 800 so'm bo'lsa, to'lov qancha?
- A1 600 so'm
- B2 400 so'm
- C4 800 so'm
- D6 800 so'm
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: C) 4 800 so'm
Esla: kVt·soat quvvat emas, energiya birligi