Geografiya
Vaqt hisobi
Vaqt hisobi Yerning o'z o'qi atrofida aylanishiga bog'liq. Bir sutka 24 soat.
Mintaqaviy vaqt
- Yer 24 soatda 360° aylanadi. Demak 1 soatda 15°, 4 daqiqada 1°.
- Yer 24 ta vaqt mintaqasiga bo'lingan. Hisob Grinvich (0° meridian) dan olinadi.
- Sharqqa borgan sari vaqt oldinga ketadi, g'arbga borgan sari ortda qoladi.
- Har 15° uzunlik farqi 1 soat vaqt farqini beradi.
- Mahalliy (quyosh) vaqti bir meridianda bir xil. Quyosh meridiandan o'tganda yarim kun (tush) bo'ladi.
Sana chizig'i
- Sana chizig'i: 180° meridian.
- G'arbdan sharqqa: 1 sutka ayiriladi, sharqdan g'arbga o'tganda 1 sutka qo'shiladi.
O'zbekiston vaqti
O'zbekiston UTC+5 mintaqasida (Grinvichdan 5 soat oldin).
Mahalliy (quyosh) vaqt formulasi: mahalliy vaqt = Grinvich vaqti + (sharqiy uzunlik ÷ 15) soat. Masalan, Toshkent (69° sh.u.) uchun 69 ÷ 15 = 4 soat 36 daqiqa. Soatlarimiz esa mintaqaviy vaqtni, ya'ni UTC+5 ni ko'rsatadi.
- Grinvich vaqtini oling (masalan 12:00)
- UTC farqini qo'shing (+5 soat)
- Toshkent vaqti 17:00
Teskarisi: Toshkentda 20:00 bo'lsa, Grinvichda 20 - 5 = 15:00.
Mavzu boʻyicha test
Yer 1 soatda necha gradusga aylanadi?
- A10°
- B15°
- C30°
- D360°
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: B) 15°
Esla: 1 soatda 15°, 4 daqiqada 1°
Sana chizig'i qaysi meridian bo'ylab o'tadi?
- A0°
- B90°
- C180°
- D23,5°
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: C) 180°
Esla: Sana chizig'i: 180° meridian
Grinvichda 12:00 bo'lsa, Toshkentda (UTC+5) soat necha?
- A07:00
- B15:00
- C17:00
- D19:00
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: C) 17:00
Esla: UTC+5 mintaqasida
Toshkentda (UTC+5) soat 18:00 bo'lsa, Grinvichda soat necha?
- A11:00
- B13:00
- C15:00
- D23:00
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: B) 13:00
Esla: UTC+5 mintaqasida
Ikki meridian orasidagi farq 45° bo'lsa, ular orasidagi vaqt farqi qancha?
- A2 soat
- B4 soat
- C3 soat
- D5 soat
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: C) 3 soat
Esla: 1 soatda 15°, 4 daqiqada 1°