Viruslar va bakteriofaglar

Viruslar hujayrasiz tuzilma. Ular faqat tirik hujayra ichida ko'payadigan majburiy parazitlar: virus tirik hujayra ichida ko'payadi.

Tuzilishi: nuklein kislota va oqsil qobiq (kapsid). Nuklein kislota DNK yoki RNK bo'ladi.

Bakteriofag bakteriyalarni zararlaydi.

Virusning ko'payishi (bakteriofag misolida):

1. Fag bakteriyaga yopishadi
2. Nuklein kislota hujayraga kiradi
3. Nuklein kislota replikatsiyasi
4. Yangi virus zarralari yig'iladi
5. Hujayradan chiqish, hujayra nobud bo'ladi (lizis)

Odamda grip, qizamiq, gepatit, OITS (OIV) va boshqa kasalliklarni keltirib chiqaradi.

Viruslarni 1892-yilda D. I. Ivanovskiy tamaki mozaikasi kasalligida kashf etgan.

Asosiy ma'lumotlar

• OIV T-limfotsitlarni zararlaydi, immunitet susayadi. U retrovirus (RNK dan DNK, teskari transkriptaza fermenti).
• Antibiotiklar viruslarga ta'sir qilmaydi. Himoya: emlash, interferon.
• Bakteriofag sikllari: litik (hujayra nobud bo'ladi) va lizogen (DNK bakteriya genomiga qo'shiladi).
• Viruslarda moddalar almashinuvi yo'q. Ular tirik hujayradan tashqarida kristall holda saqlanishi mumkin.
• Faglar tibbiyotda bakterial infeksiyalarni davolashda va aniqlashda ishlatiladi.