Geografiya
Yer harakati va fasllar
Yerning ikki asosiy harakati bor: o'z o'qi atrofida va Quyosh atrofida aylanish.
Yer harakatlari
- O'z o'qi atrofida g'arbdan sharqqa 24 soatda aylanadi. Natijada kecha va kunduz almashadi.
- Harakatlanayotgan jismlar shimoliy yarimsharda o'ngga, janubiy yarimsharda chapga og'adi.
- Quyosh atrofida 365 sutka 6 soatda aylanadi. Bu bir yil.
- Har 4 yilda kabisa yili bo'ladi: 366 kun, fevral 29 kun.
- Yer o'qi orbita tekisligiga nisbatan og'ma (taxminan 66,5°). Shuning uchun fasllar almashadi.
Fasllar
| Sana | Hodisa | Xususiyati |
|---|---|---|
| 21-mart | Bahorgi tengkunlik | kun va tun teng, Quyosh ekvatorda zenitda |
| 22-iyun | Yozgi Quyosh turishi | shimoliy yarimsharda eng uzun kun, Quyosh Shimoliy tropikda (23,5° sh.k.) zenitda |
| 23-sentabr | Kuzgi tengkunlik | kun va tun teng, Quyosh ekvatorda zenitda |
| 22-dekabr | Qishki Quyosh turishi | shimoliy yarimsharda eng qisqa kun, Quyosh Janubiy tropikda (23,5° j.k.) zenitda |
- 22-iyun: eng uzun kun (shimoliy yarimsharda). 22-dekabr: eng qisqa kun. 21-mart va 23-sentabr: tengkunlik.
- Qutb doiralari (66,5°) dan yuqorida qutb kunlari va qutb kechalari bo'ladi.
- O'q atrofida 24 soat, Quyosh: 365 kun aylanadi. Bu ikkisini aralashtirmang.
Mavzu boʻyicha test
Yer o'z o'qi atrofida to'liq aylanishi uchun qancha vaqt ketadi?
- A365 kun
- B30 kun
- C24 soat
- D12 soat
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: C) 24 soat
Esla: 24 soatda aylanadi
Shimoliy yarimsharda eng uzun kun qachon?
- A21-mart
- B22-iyun
- C23-sentabr
- D22-dekabr
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: B) 22-iyun
Esla: 22-iyun: eng uzun kun
Kabisa yilida fevral oyi necha kun bo'ladi?
- A28
- B30
- C31
- D29
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: D) 29
Esla: 366 kun, fevral 29 kun
Quyosh atrofida to'liq aylanish uchun Yer qancha vaqt sarflaydi?
- A24 soat
- B30 kun
- C365 sutka 6 soat
- D366 sutka 12 soat
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: C) 365 sutka 6 soat
Esla: 365 sutka 6 soatda
Quyosh ekvatorda zenitda bo'ladigan sanalar qaysilar?
- A21-mart va 23-sentabr
- B22-iyun va 22-dekabr
- C22-iyun va 23-sentabr
- D21-mart va 22-dekabr
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: A) 21-mart va 23-sentabr
Esla: 21-mart va 23-sentabr: tengkunlik