GrowMock

Matematika

Geometrik progressiya

Ta'rif

Geometrik progressiya (GP) shunday ketma-ketlik, unda ikkinchi hadidan boshlab har bir had oldingisini bir xil q soniga ko'paytirishdan hosil bo'ladi (b₁ ≠ 0, q ≠ 0). q maxraj: q = bₙ₊₁ / bₙ.

  • Misol: 3, 6, 12, 24, ... bunda b₁ = 3, q = 2.
  • |q| > 1 bo'lsa hadlar modul bo'yicha o'sadi, |q| < 1 bo'lsa kamayadi, q < 0 bo'lsa ishoralar almashadi.

Asosiy formulalar

Nima topiladi Formula
n-had bₙ = b₁ · qⁿ⁻¹
Dastlabki n had yig'indisi (q ≠ 1) Sₙ = b₁ · (qⁿ − 1) / (q − 1)
q = 1 bo'lsa Sₙ = n · b₁
Xarakteristik xossa bₙ² = bₙ₋₁ · bₙ₊₁
Cheksiz kamayuvchi GP (−1 < q < 1) S = b₁ / (1 − q)
  • Ketma-ket uch musbat son a, b, c GP tashkil qilsa, b² = ac.
  • bₙ = bₘ · qⁿ⁻ᵐ. Ikki had berilsa, qⁿ⁻ᵐ = bₙ / bₘ.
  • Indekslar yig'indisi teng bo'lsa, hadlar ko'paytmasi teng: k + m = p + r bo'lsa, bₖ · bₘ = bₚ · bᵣ.

Yechish tartibi

  1. b₁ va q ni toping (kerak bo'lsa bₙ / bₘ dan)
  2. Kerakli formulani tanlang: bₙ, Sₙ yoki cheksiz yig'indi
  3. Qiymatlarni qo'yib hisoblang
  4. Natijani shartga solib tekshiring

Misollar

  • b₁ = 2, q = 3 bo'lsa, b₄ = 2 · 27 = 54 va S₄ = 2 · (81 − 1) / 2 = 80.
  • b₂ = 6, b₅ = 162: q³ = 162 / 6 = 27, demak q = 3 va b₁ = 2.
  • 6, 2, 2/3, ... da q = 1/3, S = 6 / (1 − 1/3) = 9.

Xatolar

  • Cheksiz yig'indi faqat −1 < q < 1 da.
  • Ko'rsatkich n − 1 bo'ladi, n emas: b₅ = b₁ · q⁴.
  • Maxrajni topishda q = keyingi had / oldingi had.

Mavzu boʻyicha test

  1. GP da b₁ = 3 va q = 2. b₅ ni toping.

    • A96
    • B30
    • C48
    • D24
    Javobni koʻrsat

    Toʻgʻri javob: C) 48

    Esla: bₙ = b₁ · qⁿ⁻¹

  2. GP da b₁ = 5, q = 2. Dastlabki 5 had yig'indisini toping.

    • A155
    • B80
    • C160
    • D315
    Javobni koʻrsat

    Toʻgʻri javob: A) 155

    Esla: Sₙ = b₁ · (qⁿ − 1) / (q − 1)

  3. Cheksiz kamayuvchi GP: 8, −4, 2, ... Uning yig'indisi:

    • A16
    • B8/3
    • C12
    • D16/3
    Javobni koʻrsat

    Toʻgʻri javob: D) 16/3

    Esla: S = b₁ / (1 − q)

  4. GP da b₃ = 12 va b₆ = 96. Maxraj q ni toping.

    • A3
    • B2
    • C8
    • D4
    Javobni koʻrsat

    Toʻgʻri javob: B) 2

    Esla: bₙ = b₁ · qⁿ⁻¹

  5. 4, x, 36 musbat sonlari GP tashkil qiladi. x ni toping.

    • A20
    • B18
    • C12
    • D−12
    Javobni koʻrsat

    Toʻgʻri javob: C) 12

    Esla: bₙ² = bₙ₋₁ · bₙ₊₁