Matematika
Logarifm va uning xossalari
Ta'rif
b sonning a asosli logarifmi deb, b ni hosil qilish uchun a ni ko'tarish kerak bo'lgan darajaga aytiladi: logₐb = c ⇔ aᶜ = b.
- Mavjudlik sharti: a > 0, a ≠ 1, b > 0.
- Maxsus belgilar: lg b = log₁₀b (o'nli), ln b = logₑb (natural).
- log₂8 = 3, chunki 2³ = 8. logₐ1 = 0, logₐa = 1.
Asosiy xossalar
| Xossa | Formula |
|---|---|
| Ko'paytma | logₐ(bc) = logₐb + logₐc |
| Bo'linma | logₐ(b/c) = logₐb − logₐc |
| Daraja | logₐ(bⁿ) = n · logₐb |
| Asosdagi daraja | b ning aᵏ asosli logarifmi = (1/k) · logₐb |
| Asosiy ayniyat | a^(logₐb) = b |
Asosni almashtirish
- logₐb = lg b / lg a (asos 10 ga o'tkazish).
- logₐb va a ning b asosli logarifmi (b ≠ 1) o'zaro teskari: ko'paytmasi 1.
- logₐb · (c ning b asosli logarifmi) = logₐc.
- Mavjudlik shartini tekshir (a > 0, a ≠ 1, b > 0)
- Ifodani bir xil asosga keltir
- Ko'paytma, bo'linma, daraja xossalarini qo'lla
- Natijani hisobla
Misollar
- log₂32 + log₃9 = 5 + 2 = 7.
- log₆4 + log₆9 = log₆36 = 2.
- log₂3 · log₃8 = log₂8 = 3.
- lg 2 = a bo'lsa, lg 5 = lg(10/2) = 1 − a.
- 5^(log₅7 + 1) = 5^(log₅7) · 5 = 7 · 5 = 35.
Xatolar
- logₐ(b + c) ≠ logₐb + logₐc: yig'indining logarifmi uchun formula yo'q.
- logₐb · logₐc ≠ logₐ(bc): ko'paytma bilan yig'indini aralashtirmang.
- Manfiy yoki nol son logarifmi mavjud emas.
Mavzu boʻyicha test
log₂64 − log₃27 ifodaning qiymati:
- A37
- B2
- C3
- D9
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: C) 3
Esla: logₐb = c ⇔ aᶜ = b
log₁₂3 + log₁₂48 ifodaning qiymati:
- A51
- B2
- C4
- D144
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: B) 2
Esla: logₐ(bc) = logₐb + logₐc
lg 2 = a bo'lsa, lg 20 ni a orqali ifodalang:
- A10a
- B2a
- Ca − 1
- D1 + a
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: D) 1 + a
Esla: logₐ(bc) = logₐb + logₐc
log₅9 · log₃25 ifodaning qiymati:
- A2
- B6
- C4
- D225
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: C) 4
Esla: logₐb = lg b / lg a
3^(log₃4 + 2) ifodaning qiymati:
- A36
- B6
- C13
- D4
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: A) 36
Esla: a^(logₐb) = b
