Rus tili
Gap turlari (Типы предложений)
Gaplar maqsadi, emotsiyasi va tuzilishiga ko'ra turlanadi.
Tasniflash
| Belgi | Turlari | Misol |
|---|---|---|
| Maqsadiga ko'ra | повествовательные | Мы идём в парк. |
| вопросительные | Ты идёшь в парк? | |
| побудительные | Закрой окно. | |
| Emotsiyaga ko'ra | восклицательные | Какой чудесный день! |
| невосклицательные | День тёплый. | |
| Tuzilishiga ko'ra | простые | Мама читает. |
| сложные | Мама читает, а папа готовит. |
- Побудительное: buyruq, iltimos, taklif (Закрой окно. Пойдём в кино.).
- Простое: bitta grammatik asos. Сложное: ikki va undan ko'p grammatik asos.
- Грамматическая основа: ega va kesim, yoki ulardan bittasi.
Qo'shma gaplar
- ССП (teng bog'lovchili): Солнце село, и стало темно
- СПП (ergash gapli): Когда придёт весна, мы будем сажать цветы
- БСП (bog'lovchisiz): Пошёл дождь — мы остались дома
- ССП bog'lovchilari: и, а, но, или.
- СПП: что, чтобы, когда, если.
- БСП da bog'lovchi yo'q. Bu yerda vergul, тире yoki ikki nuqta qo'yiladi. Ma'nosiga qarab: voqealar sanalsa vergul (Светит солнце, поют птицы), sabab yoki izoh bo'lsa ikki nuqta (Мы остались дома: шёл дождь), natija bo'lsa тире (Пошёл дождь — мы остались дома), qarama-qarshilik bo'lsa ham тире (Я звал его — он не пришёл).
Qanday aniqlaymiz
- Grammatik asoslarni sana: bitta bo'lsa sodda gap, ikki va undan ko'p bo'lsa qo'shma gap.
- Ikki asos orasida bog'lovchi bormi? «и, а, но» bo'lsa ССП. «Что, когда, если» bo'lsa СПП. Bog'lovchi yo'q bo'lsa БСП.
Misol: Шёл дождь, и дул ветер (ССП). Когда я пришёл, брат уже спал (СПП).
Mavzu boʻyicha test
«Закрой окно.» Bu qanday gap?
- AВопросительное
- BПовествовательное
- CПобудительное
- DВосклицательное
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: C) Побудительное
Esla: Побудительное: buyruq, iltimos, taklif
«Когда придёт весна, мы будем сажать цветы.» Bu qanday gap?
- AССП
- BСПП
- CБСП
- DПростое
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: B) СПП
Esla: СПП: что, чтобы, когда, если
«Солнце село, и стало темно.» Bu qanday gap?
- AССП
- BСПП
- CБСП
- DПростое
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: A) ССП
Esla: ССП bog'lovchilari: и, а, но, или
Qaysi gap sodda (простое)?
- AЯ читаю книгу, а брат смотрит фильм.
- BКогда я пришёл, брат уже спал.
- CМама готовит ужин.
- DШёл дождь, и дул ветер.
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: C) Мама готовит ужин.
Esla: Простое: bitta grammatik asos
«Пошёл дождь — мы остались дома.» Bu qanday gap?
- AССП
- BСПП
- CПростое
- DБСП
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: D) БСП
Esla: БСП da bog'lovchi yo'q
