Rus tili
Harakat fe'llari (Глаголы движения)
Harakat fe'llari juft-juft keladi: bir yo'nalishli va ko'p yo'nalishli fe'l.
Juftliklar
| Bir yo'nalishli | Ko'p yo'nalishli | Ma'nosi |
|---|---|---|
| идти | ходить | yurmoq (oyoqda) |
| ехать | ездить | bormoq (transportda) |
| лететь | летать | uchmoq |
| бежать | бегать | yugurmoq |
| плыть | плавать | suzmoq |
| нести | носить | ko'tarib bormoq |
| везти | возить | olib bormoq (transportda) |
| вести | водить | yetaklamoq |
- Bir yo'nalishli: hozir, bir yo'nalishda: Сейчас я иду в школу.
- Ko'p yo'nalishli: takror, bordi-keldi: Каждый день я хожу в школу. Вчера я ходил в магазин (bordim va qaytdim).
- Bir yo'nalishli fe'lning o'tgan zamoni ham bir marta bir yo'nalishdagi harakat: Он шёл по улице.
Pristavkalar
| Pristavka | Ma'nosi | Misol |
|---|---|---|
| при- | kelmoq | прийти |
| у- | ketmoq | уйти |
| в- | kirmoq | войти |
| вы- | chiqmoq | выйти |
| пере- | o'tmoq | перейти |
| за- | kirib o'tmoq | зайти |
- Bir yo'nalishli fe'llarga pristavka qo'shilsa, fe'l tugallangan turga o'tadi: идти (tugallanmagan), прийти (tugallangan).
- Ko'p yo'nalishli + pristavka: несов. вид odatda saqlanadi: приходить, уходить, входить. Misol: Он приходит каждый день, а вчера пришёл рано.
Qanday tanlaymiz
- «Hozir», «shu payt», «ketyapti» so'zlari bormi? Bor bo'lsa идти, ехать
- «Har kuni», «doim», «bordi-keldi» bormi? Bor bo'lsa ходить, ездить
- Pristavka bormi? Bir yo'nalishli fe'l tugallangan turga o'tadi
Misol: Лола каждый день ездит на метро, а сегодня едет на автобусе. Сейчас самолёт летит из Москвы в Ташкент.
Mavzu boʻyicha test
Каждый день я ___ в школу.
- Aиду
- Bхожу
- Cпойду
- Dшёл
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: B) хожу
Esla: Ko'p yo'nalishli: takror, bordi-keldi
Сейчас я ___ в магазин.
- Aхожу
- Bходил
- Cиду
- Dходить
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: C) иду
Esla: Bir yo'nalishli: hozir, bir yo'nalishda
Самолёт ___ из Москвы в Ташкент (сейчас).
- Aлетает
- Bлетит
- Cлетел
- Dлетать
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: B) летит
Esla: Bir yo'nalishli: hozir, bir yo'nalishda
Qaysi fe'l ko'p yo'nalishli?
- Aидти
- Bлететь
- Cплавать
- Dбежать
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: C) плавать
Esla: bir yo'nalishli va ko'p yo'nalishli
Каждое утро мальчик ___ по парку.
- Aбежит
- Bбегает
- Cпобежал
- Dбежать
Javobni koʻrsat
Toʻgʻri javob: B) бегает
Esla: Ko'p yo'nalishli: takror, bordi-keldi
